Chociaż istnieją duże różnice między krajami w zakresie śmiertelności, nasilenie COVID-19 w zależności od wieku jest podobne w krajach azjatyckich, europejskich i amerykańskich. Wskaźnik zgonów wzrasta w starszej populacji. Na całym świecie czynniki ryzyka zgonu są podobne i obejmują na przykład otyłość i cukrzycę typu 2. Istnieje silny związek między hiperglikemią, upośledzonym szlakiem insuliny i chorobą sercowo-naczyniową w cukrzycy typu 2, a stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym. Oznacza to, że istniejące w organizmie stany zapalne pod wpływem tych chorób mogą dodatkowo pogarszać przebieg zakażenia COVID-19.

Niskie spożycie białka może zwiększać ryzyko infekcji, co związane jest na przykład z niską produkcją przeciwciał. Optymalny stan odżywienia ma również zasadnicze znaczenie w modulacji procesów stresu oksydacyjnego, który jest powiązany z układem odpornościowym. Związek pomiędzy składnikami diety, a stanem zapalnym i stresem oksydacyjnym w organizmie został bardzo dobrze opisany. Składniki odżywcze, o których wiadomo, że mają właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające, obejmują:

  • kwasy tłuszczowe omega-3,

  • witaminę A,

  • witaminę C,

  • a także różne związki fitochemiczne, takie jak polifenole i karotenoidy, które są szeroko obecne w żywności pochodzenia roślinnego.

Ponadto błonnik pokarmowy obecny w produktach spożywczych pochodzenia roślinnego wykazuje różne korzyści zdrowotne, w tym właściwości przeciwzapalne, poprzez fermentację przez mikroflorę jelitową i w konsekwencji tworzenie się związków metabolicznych, zwłaszcza krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA). Takie przeciwzapalne związki czynne mogą być ważne w reakcji organizmu na zapalenie i stres oksydacyjny, zarówno przed, jak i/lub podczas ostrej infekcji. Błonnik pokarmowy i polifenole, wpływają na mikroflorę jelitową, mając działanie prebiotyczne, poprzez sprzyjaniu rozwojowi bakterii, korzystnymi dla naszego organizmu, na przykład Bifidobacterium spp.

Odpowiedź immunologiczna jest silnie modulowana przez stres oksydacyjny i procesy zapalne. Stany zapalne i stres oksydacyjny przyczyniają się do nieprawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. W szczególności stres oksydacyjny odgrywa istotną rolę w procesach mitochondrialnych. Zarówno uszkodzenie śródbłonka, jak i stan zapalny odgrywają istotną rolę w przebiegu COVID-19. Wysoka produkcja wolnych rodników w miejscu zakażenia przez komórki odpornościowe, zwłaszcza makrofagi, wywołuje stres oksydacyjny. Powikłania związane z ciężkim ostrym zespołem oddechowym wywołanym przez SARS-CoV lub SARS-CoV-2 wynikają głównie z nasilonego stanu zapalnego wywołanego replikacją wirusa. Coraz więcej dowodów wskazuje, że modyfikacje diety i czynniki żywieniowe mogą silnie wpływać na zmniejszanie zapalenia o niskim stopniu nasilenia oraz zmniejszają ryzyko i objawy infekcji wirusowych. Co więcej, odpowiednie żywienie może służyć zapobieganiu stanom zapalnym i stresowi oksydacyjnemu oraz wzmacnianiu układu odpornościowego.

Badanie populacji indyjskiej wykazało, że oparta na roślinach, przygotowywana w domu, bogata w błonnik dieta może spowodować wytworzenie symbiotycznej mikroflory, wywołując w ten sposób reakcje przeciwzapalne. Dieta indyjska bogata jest również w produkty pełnoziarniste, będące bogatym źródłem błonnika pokarmowego, węglowodanów, opornej skrobi i oligosacharydów, które są fermentowane w okrężnicy i powodują wytwarzanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Pełne ziarna są również bogate w przeciwutleniacze, takie jak związki fenolowe, które, jak wykazano, zapobiegają chorobom. Ponadto produkty pełnoziarniste zawierają również związki, które mogą zmniejszać ryzyko chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, otyłość i rak. Zaobserwowano również, że Indie wykazały mniejszą śmiertelność spowodowaną przez SARS-CoV-2 w porównaniu z innymi krajami, zwłaszcza zachodnimi, takimi jak USA, w których stosuje się dietę bogatą w mięso i nasycone kwasy tłuszczowe. Reakcje prozapalne wywołane taką dietą mogą prowadzić do śmiertelnych powikłań u pacjentów zakażonych COVID-19.

Zatem jak widać, mikroflora jelitowa ma ogromny wpływ na układ odpornościowy organizmu, a co za tym idzie ma wpływ na przebieg COVID-19. Mikrobiom jelitowy regulowany jest przez dietę. Na przykład żywność pochodzenia roślinnego może wspierać mikrobiom jelitowy zdolny do wywołania odpowiedniego poziomu odpowiedzi przeciwzapalnej u gospodarza, w przeciwieństwie do prozapalnej odpowiedzi immunologicznej wywoływanej przez mikrobiom jelitowy osób spożywających produkty spożywcze, takie jak pszenica , czerwone mięsa i alkohol. Obecnie powszechnie wiadomo, że nowoczesna dieta zachodnia składająca się z żywności, która jest przetworzona, ma mniejszą zawartość błonnika w porównaniu z dietami spożywanymi w krajach rozwijających się. Wykazano doświadczalnie, że nastąpił wzrost liczebności bakterii Firmicutes przy jednoczesnym spadku liczebności Bacteroidetes w jelitach osób zamieszkałych w krajach zachodnich. Ogólnie Bacteroidetes wydają się dominować u osób stosujących dietę wegetariańską, podczas gdy Firmicutes dominują u osób stosujących dietę zwierzęcą. Ponadto ilość składników odżywczych w diecie, w tym mikroelementów (polifenole i witaminy), makroskładników (węglowodany, tłuszcze i białka), a także składników mineralnych i metali śladowych (magnez, żelazo, selen, cynk) wykazuje znaczny wpływ na mikroflorę jelitową. Polifenole, takie jak fenole, flawonoidy i lignany, występujące obficie w surowych warzywach i owocach, a także zbożach i napojach, takich jak kawa, herbata i wino, mogą w znacznym stopniu modulować florę jelitową sprzyjając wzrostowi potencjalnie korzystnych organizmów, takich jak Lactobacillus, Bifidobacteria, Akkermansia i Fecalibacteria, jednocześnie hamując rozwój bakterii potencjalnie patogennych, takich jak Helicobacter pylori i Staphylococcus. Polifenole wpływają również na stosunek Firmicutes do Bacteroides (F/B), a nienasycone kwasy tłuszczowe ograniczają rozwój szkodliwych drobnoustrojów, takich jak gatunki Escherichia i Streptococcus, jednocześnie zwiększając liczbę korzystnych bakterii, takich jak Bifidobacteria i Akkermansia. Co więcej, badania wykazały również, że wysoka zawartość tłuszczu zmniejsza ilość pożytecznych mikroorganizmów, podczas gdy stosowanie diety niskotłuszczowej odwraca ten efekt.

Należy również wziąć pod uwagę enzym konwertujący angiotensynę (ACE2), który pełni wiele fizjologicznych ról, na przykład jako ujemny regulator układu renina-angiotensyna, ułatwiający transport aminokwasów oraz jako receptor SARS-CoV i SARS-CoV-2. ACE przekształca angiotensynę I w angiotensynę II, z kolei ACE2 katalizuje konwersję angiotensyny II do angiotensyny i jest również głównym punktem wejścia koronawirusa do komórek. Dieta bogata w tłuszcze nasycone zwiększa ACE2. Działanie przeciwutleniające i hamujące ACE2 zostało w dużej mierze przypisane wielu produktom spożywczym, takim jak kiszona kapusta oraz fermentowane produkty mleczne. Chociaż trudno jest porównać systemy opieki zdrowotnej i zgłaszanie zgonów w krajach europejskich, w Bułgarii, Grecji i Rumunii wskaźniki zgonów są bardzo niskie. Może to być związane z dietą, ponieważ kapusta kiszona i sfermentowane mleko są powszechnymi produktami spożywczymi spożywanymi w tych krajach.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaproponowała wytyczne żywieniowe podczas epidemii COVID-19, podkreślając znaczenie zrównoważonej diety dla utrzymania silnego układu odpornościowego oraz uniknięcia lub zminimalizowania przewlekłych chorób i infekcji.

Literatura:

  1. Bousquet J., Anto J.M., Iaccarino G., et al.: Is diet partly responsible for differences in COVID-19 death rates between and within countries? Clin Transl Allergy 2020; 10, 16

  2. Luthra-Guptasarma M., Guptasarma P.: Inflammation begets hyper-inflammation in: diet-derived chronic inflammation promotes runaway acute inflammation resulting in cytokine storms. Res Gate 2020 preprint. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.17723.44323

  3. Rishi P., Thakur K., Vij S., et al.: Diet, Gut Microbiota and COVID-19. Indian J Microbiol 2020; 60: 420–429

  4. Iddir M., Brito A., Dingeo G., et al.: Strengthening the Immune System and Reducing Inflammation and Oxidative Stress through Diet and Nutrition: Considerations during the COVID-19 Crisis. Nutrients 2020; 12(6): 1562

  5. Jayawardena R., Misra A.: Balanced diet is a major casualty in COVID-19. Diabetes Metab Syndr 2020; 14(5): 1085-1086

  6. World Health Organization Nutrition advice for adults during the COVID-19 outbreak. http://www.emro.who.int/nutrition/nutrition-infocus/nutrition-advice-for-adults-during-the-covid-19-outbreak.html 2020 19/06/2020

  7. Varga Z., Flammer A.J., Steiger P., et al.: Endothelial cell infection and endotheliitis in COVID-19. Lancet 2020; 395: 1417–1418

Inne ciekawe artykuły

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zakażenie Candida auris

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jedzenia nocnego – NES (night eating syndrome)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak działają probiotyki?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Właściwości olejów roślinnych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ zapachu na samopoczucie - aromaterapia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie Streptococcus mogą powodować PANDAS?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ludzki mikrobiom a ksenobiotyki farmaceutyczne, dietetyczne i środowiskowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Problemy z metylacją, a zaburzenia hormonalne i metaboliczne

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kwas foliowy czy folinowy w ciąży?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy pieluszki dziecięce są bezpieczne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe substancje w zabawkach dla dzieci!

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jelita drażliwego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe dodatki do żywności - lista

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zaburzenia mowy u dzieci w spektrum autyzmu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie kwasów organicznych - Metabolomix

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jakie niedobory mogą wystąpić w przypadku chorób jelit?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ leków zobojętniających na zdrowie i trawienie

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PROWOKUJ ORGANIZMU - alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PODJADAJ! O SIBO

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół postcovidowy - dlaczego nadal chorujemy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zalety jedzenia kiszonek oraz przeciwskazania

2 AdrenoCortex Stress Profile

Paraliż od infekcji układu pokarmowego? - CAMPYLOBACTER - jejuni i coli

2 AdrenoCortex Stress Profile

Recepty dla lalek. Dlaczego zostałam lekarzem?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Galaktozemia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zachowania chorobowe - co robi mikroglej, gdy źle się czuje?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie kobiety mogą przyjmować środki antykoncepcyjne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Chcesz szybko wyzdrowieć ? - CLOSTRIDIUM - czynnik zakażeń ogólnoustrojowy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Hipoteza oszczędnych genów, jako przyczyna otyłości

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obalamy dietę PALEO?

2 AdrenoCortex Stress Profile

COVID-19 a dieta

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metale ciężkie w żywności

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cyjanokobalamina, adenozylokobalamina, metylokobalamina, hydroksykobalamina… Która witamina jest dla nas najlepsza?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Campylobacter - czy infekcja układu pokarmowego może spowodować paraliż?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Przegląd diagnozowania i leczenia PANDAS i PANS

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby tarczycy a ciąża

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dlaczego ograniczenie plastiku jest takie ważne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Otyłość a Bacteroidetes i Firmicutes

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIETOLERANCJA SIARKI – - SPRAWA GENÓW CZY SIBO SIARKOWE?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Mleko matki

2 AdrenoCortex Stress Profile

Barwniki w żywności a zdrowie dziecka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że sam zapach pokarmu już rozpoczyna proces trawienia?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że nasze jelito pracuje najciężej gdy … nie jemy?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Firmicutes i Bacteroides w GI effects

2 AdrenoCortex Stress Profile

Genetyka a funkcje psychiczne – COMT

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zapalenie ucha wewnętrznego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak utrzymać zdrowie jelitowe niezależnie od diety?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Gorączka.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Migreny, a wątroba – czy medycyna chińska miała rację?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Homeopatia – czy może Cię zabić?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że niektóre choroby genetyczne będą niedługo skutecznie leczone?

2 AdrenoCortex Stress Profile

ROBAKI LECZĄ?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta SCD

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie mocznika we krwi

2 AdrenoCortex Stress Profile

Amoniak – toksyna wewnętrzna, która zatruwa mózg.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cykl mocznikowy – metabolizm białek i aminokwasów

2 AdrenoCortex Stress Profile

Leczniczy haj, opiaty i endokannabinoidy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Papaya (CARICOL), a Histamina – pomaga czy szkodzi?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metylacja – część pierwsza

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy można być uczulonym na słońce?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina – jak nie dać się zwariować?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina

2 AdrenoCortex Stress Profile

Komórki tuczne – czyli co się dzieje, gdy obrońcy wpadają w histerię (MCAS i inne przypadłości).

2 AdrenoCortex Stress Profile

Naltrexon – czyli przeciwzapalna kariera leku na alkoholizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

PEA czyli „konopie bez konopii”

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dodatki do Metabolomix+ (wcześniej badanie ONE)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby odogniskowe.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Witamina A i wirusy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ozonowanie, jako sposób na odkażanie środowiska domowego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak grzyby pleśniowe, w tym z rodzaju Aspergillus i Zespół Chorego Budynku wpływają na zdrowie człowieka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Clostridium jako czynnik zakażeń ostrych i przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak zapobiegać przenoszeniu Clostridium difficile w domu?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kandydoza – fakty i mity

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dysbioza jelitowa a zatrucie metalami ciężkimi i toksynami

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny a choroby przewlekłe – ochronna rola – rola PPC i kwasów tłuszczowych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biofilmy bakteryjne jako przyczyna chorób przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Inulina – dobra czy zła?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny i ich szkodliwe działanie na organizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

Bruceloza, czyli groźne skutki picia koziego mleka

2 AdrenoCortex Stress Profile

FIGLU – kwas bynajmniej niefiglarny

2 AdrenoCortex Stress Profile

Autoimmunologia a bakterie jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie szczawianów wapnia w moczu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Poziom witaminy B12

2 AdrenoCortex Stress Profile

MTHFR

2 AdrenoCortex Stress Profile

Antybiotyki niewchłanialne na problemy jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wróg czai się w piaskownicy – TOKSOKAROZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obcy nami sterują – TOKSOPLAZMOZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta, stany zapalne a starzenie się mózgu i demencja

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pestycydy stosowane w rolnictwie a zdrowie

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pandemia demencji – borelioza powoduje zaburzenia pamięci i otępienie

„Zapoznałam/em się z klauzulą informacyjną dot. przetwarzania moich danych osobowych i wyrażam zgodę na ich przetwarzanie” - "Klauzula informacyjna"