Amoniak w organizmie powstaje w wyniku rozpadu aminokwasów, amin, puryn oraz mocznika. Zazwyczaj jego metabolizm odbywa się w wątrobie, mózgu oraz mięśniach,  w komórkach których znajdują się szlaki metaboliczne mające na celu utylizację amoniaku. Przykładowo, amoniak w 80-90% przekształcany jest w cyklu mocznikowym, zachodzącym w hepatocytach, czyli komórkach wątroby poprzez usunięcie grupy aminowej z aminokwasów, do stosunkowo nietoksycznego mocznika [Ryc.1]. Mocznik z kolei wydalany jest przez nerki, ponieważ znajdujący się we krwi jest wydalany z moczem w swojej normalnej postaci, podczas gdy około 20–25% jest emitowane do światła jelita i rozkładane przez ureazę bakterii w jelicie w celu wytworzenia amoniaku. Amoniak jest również wytwarzany w nerkach. W komórkach kanalików nerkowych glutaminaza wytwarza amoniak z glutaminy i większość z niego  jest wydalana z moczem, podczas gdy część jest wchłaniana do żyły nerkowej [1,2]. W mięśniach szkieletowych oraz mózgu amoniak przekształcany jest w glutaminę w cyklu glutaminowym. Metabolizm amoniaku jest jedną z funkcji wątroby [3,4].

      Krew dopływająca do wątroby pochodzi z żyły wrotnej oraz tętnicy wątrobowej i zawiera w sobie składniki wchłonięte w przewodzie pokarmowym, jak i wydzielone przez narządy. Jednakże wątroba filtruje także związki wytwarzane poza przewodem pokarmowym, takie  jak amoniak, glutamina oraz kwas glutaminowy, które powstają w procesie dezaminacji białek, we wszystkich tkankach [5]. Proszę spojrzeć na szczegóły tego cyklu:

Rycina 1. Schemat cyklu mocznikowego [6]

          Ostatecznie możemy podzielić ten cykl na pięć etapów, z których pierwszy i drugi mają miejsce w macierzy mitochondriów komórek wątroby, a pozostałe etapy: trzeci, czwarty i piąty w cytoplazmie hepatocytów (komórek wątroby). Białko spożywane z pożywienia wpływa do krwiobiegu w postaci aminokwasów i jest magazynowane w puli wolnych aminokwasów. Aminokwasy powstałe w wyniku degradacji białek tkankowych są również magazynowane owej puli i wchłaniane przez tkanki. Związki te pełnią rolę materiałów do syntezy białek, prekursorów innych związków azotowych oraz źródła energii po utlenieniu, a ich proporcje zmieniają się w zależności od kondycji organizmu. Aminokwasy posiadają reszty aminokwasowe, a pierwszym etapem metabolizmu aminokwasów jest dezaminacja. Struktury węglowe po usunięciu reszt aminowych są ostatecznie wykorzystywane w cyklu kwasu cytrynowego. Pierwszym krokiem do degradacji większości aminokwasów jest usunięcie reszty aminowej, która jest przenoszona do kwasu α-ketoglutarowego w celu wytworzenia glutaminianu. Dehydrogenaza glutaminianowa przekształca glutaminian w α-ketoglutaran

i amoniak. Ponieważ amoniak jest silnie toksyczny, przekształcany jest w glutaminę i alaninę w wielu tkankach w celu transportu do wątroby [1].

       Detoksykacja amoniaku zachodzi również w mięśniach szkieletowych. W tkance mięśniowej zachodzi proces dezaminacji BCAA (aminokwasów posiadających rozgałęziony boczny łańcuch alifatyczny), z przemianą kwasu α-ketoglutarowego w glutaminiam, który z kolei przekształcany jest w glutaminę przy udziale amoniaku [Ryc.2].

Rycina 2 Synteza glutaminy [1]

Zatem jest to cykl mocznikowy, metoda, za pomocą której organizm dostarcza organizmowi, jest w stanie przekształcić toksyczny produkt uboczny metabolizmu aminokwasów, wolny amon, w mniej toksyczną postać mocznika, który jest następnie mobilizowany, dostarczany do naszych nerek i wydalany nerki z moczem [1].

1. Katayama K. Ammonia metabolism and hepatic encephalopathy. Hepatol Res. 2004;30(SUPPL.):73–80.

2. Vairappan B. Renal ammonia metabolism in liver diseases. Gastroenterol Hepatol Open Access. 2018;9(2):60–63

3. Panasiuk A. Encefalopatia wątrobowa. Forum Med Rodz. 2014;8(2):64–75.

4. Jones EA, Mullen KD. Theories of the Pathogenesis of Hepatic Encephalopathy. Vol. 16, Clinics in Liver Disease. Clin Liver Dis; 2012. p. 7–26.

5. Traczyk J. Fizjologia człowieka w zarysie. In: J. T, editor. Fizjologia człowieka w zarysie. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich; 1989. p. 359–365.

6. Grata-Borkowska U, Susło R, Haczyc P, Michalska M, Lewera D, Drobnik J. Zaburzenia psychiczne i neurologiczne u pacjentów z encefalopati wtrobow. Psychiatria. 2016;13(4):203–209.

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera i otrzymuj tylko wartościowe informacje

Inne ciekawe artykuły

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zakażenie Candida auris

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jedzenia nocnego – NES (night eating syndrome)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak działają probiotyki?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Właściwości olejów roślinnych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ zapachu na samopoczucie - aromaterapia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie Streptococcus mogą powodować PANDAS?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ludzki mikrobiom a ksenobiotyki farmaceutyczne, dietetyczne i środowiskowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Problemy z metylacją, a zaburzenia hormonalne i metaboliczne

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kwas foliowy czy folinowy w ciąży?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy pieluszki dziecięce są bezpieczne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe substancje w zabawkach dla dzieci!

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jelita drażliwego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe dodatki do żywności - lista

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zaburzenia mowy u dzieci w spektrum autyzmu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie kwasów organicznych - Metabolomix

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jakie niedobory mogą wystąpić w przypadku chorób jelit?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ leków zobojętniających na zdrowie i trawienie

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PROWOKUJ ORGANIZMU - alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PODJADAJ! O SIBO

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół postcovidowy - dlaczego nadal chorujemy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zalety jedzenia kiszonek oraz przeciwskazania

2 AdrenoCortex Stress Profile

Paraliż od infekcji układu pokarmowego? - CAMPYLOBACTER - jejuni i coli

2 AdrenoCortex Stress Profile

Recepty dla lalek. Dlaczego zostałam lekarzem?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Galaktozemia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zachowania chorobowe - co robi mikroglej, gdy źle się czuje?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie kobiety mogą przyjmować środki antykoncepcyjne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Chcesz szybko wyzdrowieć ? - CLOSTRIDIUM - czynnik zakażeń ogólnoustrojowy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Hipoteza oszczędnych genów, jako przyczyna otyłości

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obalamy dietę PALEO?

2 AdrenoCortex Stress Profile

COVID-19 a dieta

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metale ciężkie w żywności

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cyjanokobalamina, adenozylokobalamina, metylokobalamina, hydroksykobalamina… Która witamina jest dla nas najlepsza?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Campylobacter - czy infekcja układu pokarmowego może spowodować paraliż?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Przegląd diagnozowania i leczenia PANDAS i PANS

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby tarczycy a ciąża

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dlaczego ograniczenie plastiku jest takie ważne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Otyłość a Bacteroidetes i Firmicutes

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIETOLERANCJA SIARKI – - SPRAWA GENÓW CZY SIBO SIARKOWE?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Mleko matki

2 AdrenoCortex Stress Profile

Barwniki w żywności a zdrowie dziecka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że sam zapach pokarmu już rozpoczyna proces trawienia?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że nasze jelito pracuje najciężej gdy … nie jemy?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Firmicutes i Bacteroides w GI effects

2 AdrenoCortex Stress Profile

Genetyka a funkcje psychiczne – COMT

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zapalenie ucha wewnętrznego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak utrzymać zdrowie jelitowe niezależnie od diety?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Gorączka.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Migreny, a wątroba – czy medycyna chińska miała rację?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Homeopatia – czy może Cię zabić?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że niektóre choroby genetyczne będą niedługo skutecznie leczone?

2 AdrenoCortex Stress Profile

ROBAKI LECZĄ?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta SCD

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie mocznika we krwi

2 AdrenoCortex Stress Profile

Amoniak – toksyna wewnętrzna, która zatruwa mózg.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cykl mocznikowy – metabolizm białek i aminokwasów

2 AdrenoCortex Stress Profile

Leczniczy haj, opiaty i endokannabinoidy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Papaya (CARICOL), a Histamina – pomaga czy szkodzi?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metylacja – część pierwsza

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy można być uczulonym na słońce?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina – jak nie dać się zwariować?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina

2 AdrenoCortex Stress Profile

Komórki tuczne – czyli co się dzieje, gdy obrońcy wpadają w histerię (MCAS i inne przypadłości).

2 AdrenoCortex Stress Profile

Naltrexon – czyli przeciwzapalna kariera leku na alkoholizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

PEA czyli „konopie bez konopii”

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dodatki do Metabolomix+ (wcześniej badanie ONE)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby odogniskowe.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Witamina A i wirusy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ozonowanie, jako sposób na odkażanie środowiska domowego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak grzyby pleśniowe, w tym z rodzaju Aspergillus i Zespół Chorego Budynku wpływają na zdrowie człowieka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Clostridium jako czynnik zakażeń ostrych i przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak zapobiegać przenoszeniu Clostridium difficile w domu?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kandydoza – fakty i mity

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dysbioza jelitowa a zatrucie metalami ciężkimi i toksynami

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny a choroby przewlekłe – ochronna rola – rola PPC i kwasów tłuszczowych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biofilmy bakteryjne jako przyczyna chorób przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Inulina – dobra czy zła?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny i ich szkodliwe działanie na organizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

Bruceloza, czyli groźne skutki picia koziego mleka

2 AdrenoCortex Stress Profile

FIGLU – kwas bynajmniej niefiglarny

2 AdrenoCortex Stress Profile

Autoimmunologia a bakterie jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie szczawianów wapnia w moczu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Poziom witaminy B12

2 AdrenoCortex Stress Profile

MTHFR

2 AdrenoCortex Stress Profile

Antybiotyki niewchłanialne na problemy jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wróg czai się w piaskownicy – TOKSOKAROZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obcy nami sterują – TOKSOPLAZMOZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta, stany zapalne a starzenie się mózgu i demencja

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pestycydy stosowane w rolnictwie a zdrowie

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pandemia demencji – borelioza powoduje zaburzenia pamięci i otępienie

„Zapoznałam/em się z klauzulą informacyjną dot. przetwarzania moich danych osobowych i wyrażam zgodę na ich przetwarzanie” - "Klauzula informacyjna"