Po przeczytaniu artykułu czytelnik dowie się:

czym jest dieta specyficznych węglowodanów,

jaka jest zasada jej działania,

w jakich jednostkach chorobowych zalecana jest SCD,

jakie są główne założenia SCD.

W dzisiejszych czasach, obok farmakoterapii, coraz większe nadzieje na leczenie pokłada się w prężnie rozwijającej się dietetyce. Zasady żywienia odpowiednio dostosowane do jednostki chorobowej zarówno zwiększają efekty farmakoterapii jak i zapobiegają nawrotom niektórych jednostek chorobowych po przebytym leczeniu. Jedną z metod leczenia żywieniowego jest SCD.

Dieta specyficznych węglowodanów (ang. Specific Carbohydrate Diet, SCD) to rodzaj restrykcyjnego leczenia żywieniowego, które ogranicza podaż:

disacharydów (dwucukrów) – składających się z 2 cząsteczek cukrów prostych, np. laktoza, sacharoza, maltoza, izomaltoza,

polisacharydów (wielocukrów, węglowodanów złożonych) – składających się z więcej niż 2 cząsteczek cukrów prostych, np. skrobia. Niektóre z nich zostały jednak określone jako tolerowane. Dobrze przyswajalne produkty z zawartością polisacharydów to nasiona roślin strączkowych, m.in. suszona fasola, soczewica, groszek. Przed obróbką termiczną należy moczyć je przez 10-12 godzin. Wodę, której używamy do moczenia nasion należy wylać, gdyż zawiera nietolerowane węglowodany wypłukane z nasion. Niewielkie ilości tych produktów można spróbować wdrożyć po 3 fazie SCD. Skrobia zawarta w ziarnach, ziemniakach i kukurydzy, ze względu na swą budowę, podlega wykluczeniu przez cały czas prowadzenia SCD [1,2].

Produkty, które należy wykluczyć to, m.in.:

przetworzone mięso, produkty wędzone, jeśli zawierają dodatki, takie jak: skrobia, serwatka w proszku, laktoza, sacharoza, itd.,

konserwy mięsne, warzywne,

zboża i pseudozboża oraz ich przetwory,

glony,

owoce i przetwory z dodatkami, np. z syropem kukurydzianym, cukrem rafinowanym, itd.,

orzechy z dodatkiem skrobi i innych zabronionych substancji,

przetwory warzywne z konserwantami i innymi dodatkami,

mieszanki przypraw z dodatkami,

soki z koncentratów, dosładzane, zawierające konserwanty,

mleko zwierzęce i przetwory,

mleko sojowe,

produkty instant,

zamienniki kawy [2].

Dopuszczalne są produkty niskofermentujące oraz monosacharydy (cukry proste) [1]. Potrawy i produkty dozwolone w SCD są niskoprzetworzone i lekkostrawne. Umożliwiają regenerację błony śluzowej jelit poprzez zredukowanie ilości patogenów w jelicie w fazie INTRO i stopniowe wprowadzanie nowych produktów niskofermentujących (fazy 1-4).

Faza INTRO bazuje na podaży rozcieńczonych soków, bulionów (oraz warzyw i mięsa w nich ugotowanych), galaretek, potraw z jaj kurzych, kaczych, perliczych lub przepiórczych (jeśli nie występują nietolerancje lub alergie) oraz na tłuszczach o właściwościach przeciwzapalnych.

Właściwe fazy diety specyficznych węglowodanów (1-4) polegają na wdrażaniu nowych produktów. Wprowadzanie nowych elementów pojedynczo przez 2-3 dni pozwala ocenić reakcję jelit na nowy produkt spożywczy oraz podjąć odpowiednie kolejne kroki, a mianowicie:

Jeśli żadne dolegliwości nie są widoczne ze strony przewodu pokarmowego, należy kontynuować wprowadzanie produktów;

Jeśli skutkiem kilkukrotnego wprowadzenia nowego pożywienia jest nasilenie dolegliwości jelitowych – należy wycofać produkt na określony czas [2].

Główną zasadą wykorzystaną w diecie specyficznych węglowodanów jest czas wchłaniania sacharydów w przewodzie pokarmowym. Cukry proste wchłaniają się znacznie szybciej z jelita do krwi, aniżeli dwu- i wielocukry [3]. Disacharydy i polisacharydy są dłużej trawione i trudniej wchłaniane przez jelita. Wydłużenie czasu pasażu jelitowego powoduje, że stają się pożywką dla bakterii (zarówno komensalnych jak i patogennych), które znajdują się w dalszych odcinkach jelit. Znaczne ilości ów sacharydów powodują przerost mikrobioty bakteryjnej i grzybiczej. Dochodzi do nadprodukcji toksyn, co następnie prowadzi do powstawania stanu zapalnego w jelicie. Opisany ciąg przyczynowo – skutkowy pokazuje słuszność podaży węglowodanów prostych w celu zatrzymania namnażania patogenów poprzez ich wygłodzenie i przywrócenie fizjologicznej równowagi mikrobioty jelitowej [2]. Poniższy schemat obrazuje opisany mechanizm.

Ryc. 1 Ciąg przyczynowo – skutkowy dysfunkcji jelit wg Gottschall [2].

Biorąc pod uwagę mechanizm działania diety specyficznych węglowodanów na jelita, zaburzeniami, które są wskazaniem do jej stosowania są:

nieswoiste zapalenie jelit (choroba Leśniowskiego – Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) – stosowanie diety przez około 52 tygodnie wykazywało wzmożony proces regeneracji błony śluzowej jelit w obrazie z endoskopii kapsułkowej [4].

celiakia z towarzyszącym stanem zapalnym jelit – stosowanie SCD umożliwiło prawidłowy wzrost i rozwój pacjentów pediatrycznych, niwelowało wzdęcie brzucha, zmniejszało występowanie biegunek, nudności, wymiotów i in. [5],

zapalenie uchyłków,

mukowiscydoza,

przewlekłe biegunki,

zaburzenia mikrobioty jelitowej występujące w autyzmie – SIBO, aspergiloza i kandydoza [2,4,6].

Dieta specyficznych węglowodanów ukazała autyzm z nieco innej perspektywy – ze strony przewodu pokarmowego. Dzisiejsza medycyna postrzega układ pokarmowy jako szeroko rozumiany mechanizm warunkujący m.in. dysfunkcje immunologiczne i neurologiczne związane z autyzmem [7,8]. Powszechnym wnioskiem wśród badaczy jest związek między autyzmem a zaburzeniami metabolicznymi przewodu pokarmowego. Terapia dietetyczna z zastosowaniem SCD może złagodzić objawy neurologiczne i jelitowe. Natomiast poparta farmakoterapią i suplementacją po prawidłowym przebadaniu niedoborów może być drogą do wyleczenia zaburzeń oraz prowadzić do eliminacji objawów ze spektrum autyzmu. Dzięki zastosowaniu diety wiele dzieci autystycznych jest w stanie powrócić do zdrowia i prawidłowo funkcjonować w środowisku [2].

Reasumując, dieta specyficznych węglowodanów bazuje na podaży wyselekcjonowanych węglowodanów, które minimalizują procesy trawienne, są łatwo wchłaniane z jelit do krwi i nie powodują przerostu mikrobioty jelitowej. Kiedy mikrobiota zmniejsza swoją liczebność z powodu braku pożywienia, spada ilość toksycznych produktów pochodzenia bakteryjnego i/lub grzybiczego i tym samym uwalnia jelita od czynników nasilających stan zapalny. Nadmierna ochrona błony śluzowej nie jest potrzebna, więc zmniejsza się produkcja śluzu, co umożliwia prawidłowe wchłanianie węglowodanów i tym samym ponowne fizjologiczne odżywienie wszystkich komórek organizmu, w tym komórek tworzących układ odpornościowy. Aktywny, fizjologicznie odżywiony układ immunologiczny jest w stanie zwalczać nadmierną ilość patogenów w jelitach – równowaga jelitowa zostaje przywrócona, błona śluzowa zregenerowana a dolegliwości neurologiczne związane z dysbiozą – wyciszone.

Marta Gajewska

Literatura:

Brown, Amy C., and Minakshi Roy. „Does evidence exist to include dietary therapy in the treatment of Crohn’s disease?.” Expert review of gastroenterology & hepatology 4.2 (2010): 191-215.

Gottschall, Elaine. Breaking the vicious cycle: intestinal health through diet. Kirkton, Ont.: Kirkton Press, 1994.

Wahlqvist, Mark L., et al. „The effect of chain length on glucose absorption and the related metabolic response.” The American journal of clinical nutrition 31.11 (1978): 1998-2001.

Cohen, Stanley A., et al. „Clinical and mucosal improvement with specific carbohydrate diet in pediatric Crohn disease.” Journal of pediatric gastroenterology and nutrition 59.4 (2014): 516-521.

Haas, Sidney V. „The value of the banana in the treatment of celiac disease.” American Journal of Diseases of Children 28.4 (1924): 421-437

Skrzydło-Radomańska, Barbara, and Jakub Wronecki. „Czy mikrobiotę jelitową można skutecznie modyfikować?” Gastroenterologia 10.4 (2018): 123-134

Gottschall, Elaine. „Digestion-gut-autism connection: the specific carbohydrate diet.” Medical Veritas 1.11 (2004): 261-271.

Williams, Brent L., et al. „Impaired carbohydrate digestion and transport and mucosal dysbiosis in the intestines of children with autism and gastrointestinal disturbances.” PloS one 6.9 (2011): e24585.

Kawicka, Anna, and Bożena Regulska-Ilow. „How nutritional status, diet and dietary supplements can affect autism. A review.” Roczniki Państwowego Zakładu Higieny 64.1 (2013).

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera i otrzymuj tylko wartościowe informacje

Inne ciekawe artykuły

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zakażenie Candida auris

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jedzenia nocnego – NES (night eating syndrome)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak działają probiotyki?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Właściwości olejów roślinnych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ zapachu na samopoczucie - aromaterapia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie Streptococcus mogą powodować PANDAS?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ludzki mikrobiom a ksenobiotyki farmaceutyczne, dietetyczne i środowiskowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Problemy z metylacją, a zaburzenia hormonalne i metaboliczne

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kwas foliowy czy folinowy w ciąży?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy pieluszki dziecięce są bezpieczne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe substancje w zabawkach dla dzieci!

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jelita drażliwego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe dodatki do żywności - lista

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zaburzenia mowy u dzieci w spektrum autyzmu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie kwasów organicznych - Metabolomix

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jakie niedobory mogą wystąpić w przypadku chorób jelit?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ leków zobojętniających na zdrowie i trawienie

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PROWOKUJ ORGANIZMU - alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PODJADAJ! O SIBO

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół postcovidowy - dlaczego nadal chorujemy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zalety jedzenia kiszonek oraz przeciwskazania

2 AdrenoCortex Stress Profile

Paraliż od infekcji układu pokarmowego? - CAMPYLOBACTER - jejuni i coli

2 AdrenoCortex Stress Profile

Recepty dla lalek. Dlaczego zostałam lekarzem?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Galaktozemia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zachowania chorobowe - co robi mikroglej, gdy źle się czuje?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie kobiety mogą przyjmować środki antykoncepcyjne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Chcesz szybko wyzdrowieć ? - CLOSTRIDIUM - czynnik zakażeń ogólnoustrojowy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Hipoteza oszczędnych genów, jako przyczyna otyłości

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obalamy dietę PALEO?

2 AdrenoCortex Stress Profile

COVID-19 a dieta

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metale ciężkie w żywności

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cyjanokobalamina, adenozylokobalamina, metylokobalamina, hydroksykobalamina… Która witamina jest dla nas najlepsza?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Campylobacter - czy infekcja układu pokarmowego może spowodować paraliż?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Przegląd diagnozowania i leczenia PANDAS i PANS

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby tarczycy a ciąża

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dlaczego ograniczenie plastiku jest takie ważne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Otyłość a Bacteroidetes i Firmicutes

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIETOLERANCJA SIARKI – - SPRAWA GENÓW CZY SIBO SIARKOWE?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Mleko matki

2 AdrenoCortex Stress Profile

Barwniki w żywności a zdrowie dziecka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że sam zapach pokarmu już rozpoczyna proces trawienia?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że nasze jelito pracuje najciężej gdy … nie jemy?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Firmicutes i Bacteroides w GI effects

2 AdrenoCortex Stress Profile

Genetyka a funkcje psychiczne – COMT

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zapalenie ucha wewnętrznego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak utrzymać zdrowie jelitowe niezależnie od diety?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Gorączka.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Migreny, a wątroba – czy medycyna chińska miała rację?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Homeopatia – czy może Cię zabić?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że niektóre choroby genetyczne będą niedługo skutecznie leczone?

2 AdrenoCortex Stress Profile

ROBAKI LECZĄ?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta SCD

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie mocznika we krwi

2 AdrenoCortex Stress Profile

Amoniak – toksyna wewnętrzna, która zatruwa mózg.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cykl mocznikowy – metabolizm białek i aminokwasów

2 AdrenoCortex Stress Profile

Leczniczy haj, opiaty i endokannabinoidy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Papaya (CARICOL), a Histamina – pomaga czy szkodzi?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metylacja – część pierwsza

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy można być uczulonym na słońce?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina – jak nie dać się zwariować?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina

2 AdrenoCortex Stress Profile

Komórki tuczne – czyli co się dzieje, gdy obrońcy wpadają w histerię (MCAS i inne przypadłości).

2 AdrenoCortex Stress Profile

Naltrexon – czyli przeciwzapalna kariera leku na alkoholizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

PEA czyli „konopie bez konopii”

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dodatki do Metabolomix+ (wcześniej badanie ONE)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby odogniskowe.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Witamina A i wirusy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ozonowanie, jako sposób na odkażanie środowiska domowego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak grzyby pleśniowe, w tym z rodzaju Aspergillus i Zespół Chorego Budynku wpływają na zdrowie człowieka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Clostridium jako czynnik zakażeń ostrych i przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak zapobiegać przenoszeniu Clostridium difficile w domu?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kandydoza – fakty i mity

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dysbioza jelitowa a zatrucie metalami ciężkimi i toksynami

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny a choroby przewlekłe – ochronna rola – rola PPC i kwasów tłuszczowych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biofilmy bakteryjne jako przyczyna chorób przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Inulina – dobra czy zła?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny i ich szkodliwe działanie na organizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

Bruceloza, czyli groźne skutki picia koziego mleka

2 AdrenoCortex Stress Profile

FIGLU – kwas bynajmniej niefiglarny

2 AdrenoCortex Stress Profile

Autoimmunologia a bakterie jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie szczawianów wapnia w moczu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Poziom witaminy B12

2 AdrenoCortex Stress Profile

MTHFR

2 AdrenoCortex Stress Profile

Antybiotyki niewchłanialne na problemy jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wróg czai się w piaskownicy – TOKSOKAROZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obcy nami sterują – TOKSOPLAZMOZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta, stany zapalne a starzenie się mózgu i demencja

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pestycydy stosowane w rolnictwie a zdrowie

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pandemia demencji – borelioza powoduje zaburzenia pamięci i otępienie

„Zapoznałam/em się z klauzulą informacyjną dot. przetwarzania moich danych osobowych i wyrażam zgodę na ich przetwarzanie” - "Klauzula informacyjna"