Przewód pokarmowy człowieka zamieszkany jest przez wiele mikroorganizmów, od bakterii, grzybów i drożdże aż po wirusy, pierwotniaki czy płazińce. Wszystkie te mikroorganizmy nazywamy mikrobiotą. Warto pamiętać, że mikrobiota i mikrobiom nie oznacza tego samego, ponieważ mikrobiom to zbiór genów znajdujących się w mikrobiocie. Mimo wszystko te dwa terminy często są stosowane zamiennie.


Ostatnio coraz częściej mówi się o dysbiozie jelitowej, o tym co może na nią wpływać i jak ona wpływa na nasz organizm. Jednak czym tak naprawdę jest dysbioza? Aby zrozumieć to pojęcie, warto wyjaśnić znaczenie kilku związanych ze sobą pojęć. Eubioza to stan równowagi, jeżeli organizm jest zdrowy mówi się, że występuje eubioza. Zatem dysbioza jest to zaburzenie stanu równowagi, poprzez przeróżne czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Aby przywrócić eubiozę stosuje się preparaty probiotyczne, co nazywane jest probiozą.


Probiotyki to „żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach, wywierają korzystny efekt zdrowotny u gospodarza”. Niestety wiele z dostępnych na rynku preparatów nie będzie wywoływać efektu zdrowotnego, ponieważ nie są one przebadane. Probiotykoterapia jest skuteczna tylko w przypadku odpowiedniego dobrania bakterii do danej jednostki chorobowej, a także wybrania suplementu, który zawiera odpowiednie ilości tych bakterii oraz jest przebadany. Wybierając probiotyk należy zwrócić uwagę na jego gatunek, rodzaj oraz szczep.

Można wyróżnić 3 mechanizmy działania probiotyków:

  • Mechanizmy powszechnie występujące wspólne dla większości rodzajów probiotyków – wytwarzanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które zapewniają prawidłowe funkcjonowanie jelit, konkurują z patogenami o przyleganie do nabłonka jelitowego i zapobiegają kolonizacji, wpływają na pasaż jelitowy;
  • Mechanizmy występujące często wpólnie dla poszczególnych gatunków – wytwarzanie witamin, neutralizacja czynników rakotwórczych, aktywność enzymatyczna, stabilizacja bariery jelitowej oraz metabolizowanie soli kwasów żółciowych;
  • Mechanizmy rzadkie, które są swoiste dla poszczególnych szczepów – wytwarzanie substancji bioaktywnych, działanie immunomodulujące oraz neurogenne.

Probiotykoterapia jak już wspomniano powinna być indywidualnie dobrana, czyli celowana, ponieważ każdy probiotyk będzie miał inny mechanizm działania. Ponadto niezwykle ważna jest odpowiednio wysoka dawka. O pozytywnym działaniu probiotyków mówiono już w starożytności, kiedy to chorym z dolegliwościami jelitowymi zalecano spożywanie żywności bogatej w żywe kultury bakterii. Dlatego też w większości preparatów probiotycznych stosuje się bakterie kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, które są spożywane powszechnie z żywnością, a ich korzystne działanie jest udokumentowane. Należy również pamiętać, że aby szczep został uznany za probiotyczny, musi on być wyodrębniony z przewodu pokarmowego człowieka oraz mieć działanie antagonistyczne wobec drobnoustrojów patogennych.


Preparaty probiotyczne, które są dostępne, mogą być zarówno jedno- jak i wieloszczepowe. Jednoszczepowe będą się sprawdzać w przypadku określonego zaburzenia czy jednostki chorobowej, w której działanie danego szczepu zostało udowodnione, natomiast probiotyki wieloszczepowe mają wielozadaniowe działanie i mogą być bardziej skuteczne w profilaktyce. Komórki odpornościowe występują w większej ilości, bo aż w 70% w przewodzie pokarmowym, dlatego jego odpowiednie funkcjonowanie i skład mikrobioty jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego. Probiotyki działają tak jak mikroorganizmy obecne w naszych jelitach, dzięki czemu wywierają korzystny wpływ na zdrowie.


Szczepy probiotyczne mogą pełnić szereg funkcji:

  • Immunologiczna – polega na wspieraniu prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego poprzez pobudzanie wytwarzania przeciwciał oraz cytokin przeciwzapalnych z jednoczesnym hamowaniem wytwarzania cytokin prozapalnych;
  • Ochronna – stanowią barierę ochronną przed patogenami poprzez przyleganie do nabłonka jelit, wytwarzają związki bakteriobójcze, obniżają pH, przez co środowisko jest mniej korzystne dla patogenów oraz konkurują z nimi o składniki odżywcze, niezbędne do wzrostu, wytwarzają SCFA;
  • Sekrecyjna – wytwarzają witaminy z grupy B, witaminę PP oraz K, oraz wpływają na zwiększenie syntezy enzymów trawiennych
  • Antynowotworowa – rozkładają związki karcinogenne oraz hamują bakterie syntetyzujące enzymy zaangażowane w karcenogenezę.

Dzięki tak rozległym funkcjom, probiotyki znalazły zastosowanie w wielu chorobach. Najczęściej można usłyszeć o ich wpływie w leczeniu biegunek infekcyjnych oraz biegunki, która towarzyszy antybiotykoterapii, ponieważ antybiotyk likwiduje nie tylko bakterie patogenne, ale również dobre bakterie znajdujące się w naszym przewodzie pokarmowym. Długotrwała biegunka może być wyniszczająca dla organizmu, szczególnie dla małych dzieci, ponieważ powoduje odwodnienie. Szczepy pomocne w leczeniu biegunek oraz ich zapobieganiu to Lactobacillus rhamnosus GG, Bifidobacterium lactis Bb12, Saccharomyces boulardii oraz Lactobacillus sporogenes, dlatego właśnie podczas przyjmowanie antybiotyku zaleca się również probiotyk, jednak minimalna dawka bakterii powinna wynosić 5x109 jtk/dobę. Niektóre szczepy bakterii probiotycznych wpływają również na alergie wziewne i pokarmowe, prawdopodobnie poprzez wpływ mikrobioty na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz wydzielanie immunoglobulin IgA.


U pacjentów z nieswoistymi chorobami jelit układ immunologiczny atakuje drobnoustroje występujące w przewodzie pokarmowym co powoduje dysbioza, dlatego uważa się że podawanie probiotyków, które stymulują układ odpornościowy może być pomocne i zostało to udowodnione w leczeniu pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Mają one również zastosowanie u chorych z zespołem jelita nadwrażliwego oraz w leczeniu zakażenia H. pylori. Bakterie probiotyczne są w stanie hamować aktywność ureazy zobojętniającej kwas solny w żołądku, którą wytwarza Helicobacter pylori. Dzięki temu, bakteria nie jest w stanie stworzyć sobie korzystnego środowiska do przetrwania, więc jej eradykacja jest bardziej skuteczna.


Według niektórych badaczy probiotyki mogą mieć również działanie antyrakowe, ponieważ są one w stanie hamować rozwój drobnoustrojów, które przekształcają związki potencjalnie rakotwórcze w kancerogeny. W kontekście chorób nowotworowych niezwykle ważna jest odporność wrodzona organizmu. Przyjmowanie probiotyków wpływa na aktywność i prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, między innymi poprzez pobudzanie syntezy limfocytów T, TNFα, INFγ. Zbawienny wpływ na komórki odpornościowe podczas przyjmowania probiotyków zachodzi nie tylko w nabłonku jelita, ale również na przykład w węzłach chłonnych. Pamiętajmy, że część nowotworów rozwija się w konsekwencji przewlekłego stanu zapalnego. Probiotyki zaś wpływają na łagodzenie stanów zapalnych poprzez hamowanie wytwarzania cytokin prozapalnych.




Literatura:

  1. Cichy W.: Fakty i mity: probiotyki, mikrobiota a mikrobiom. Forum Pediatrii Praktycznej 2018; 17
  2. Rakowska M., Lichosik M., Kacik J., Kalicki B.: Wpływ mikrobioty na zdrowie człowieka. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2016; 12(4): 404-412




Inne ciekawe artykuły

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zakażenie Candida auris

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jedzenia nocnego – NES (night eating syndrome)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak działają probiotyki?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Właściwości olejów roślinnych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ zapachu na samopoczucie - aromaterapia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie Streptococcus mogą powodować PANDAS?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ludzki mikrobiom a ksenobiotyki farmaceutyczne, dietetyczne i środowiskowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Problemy z metylacją, a zaburzenia hormonalne i metaboliczne

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kwas foliowy czy folinowy w ciąży?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy pieluszki dziecięce są bezpieczne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe substancje w zabawkach dla dzieci!

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół jelita drażliwego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Szkodliwe dodatki do żywności - lista

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zaburzenia mowy u dzieci w spektrum autyzmu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie kwasów organicznych - Metabolomix

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jakie niedobory mogą wystąpić w przypadku chorób jelit?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wpływ leków zobojętniających na zdrowie i trawienie

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PROWOKUJ ORGANIZMU - alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIE PODJADAJ! O SIBO

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zespół postcovidowy - dlaczego nadal chorujemy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Alergie krzyżowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zalety jedzenia kiszonek oraz przeciwskazania

2 AdrenoCortex Stress Profile

Paraliż od infekcji układu pokarmowego? - CAMPYLOBACTER - jejuni i coli

2 AdrenoCortex Stress Profile

Recepty dla lalek. Dlaczego zostałam lekarzem?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Galaktozemia

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zachowania chorobowe - co robi mikroglej, gdy źle się czuje?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wszystkie kobiety mogą przyjmować środki antykoncepcyjne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Chcesz szybko wyzdrowieć ? - CLOSTRIDIUM - czynnik zakażeń ogólnoustrojowy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Hipoteza oszczędnych genów, jako przyczyna otyłości

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obalamy dietę PALEO?

2 AdrenoCortex Stress Profile

COVID-19 a dieta

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metale ciężkie w żywności

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cyjanokobalamina, adenozylokobalamina, metylokobalamina, hydroksykobalamina… Która witamina jest dla nas najlepsza?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Campylobacter - czy infekcja układu pokarmowego może spowodować paraliż?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Przegląd diagnozowania i leczenia PANDAS i PANS

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby tarczycy a ciąża

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dlaczego ograniczenie plastiku jest takie ważne?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Otyłość a Bacteroidetes i Firmicutes

2 AdrenoCortex Stress Profile

NIETOLERANCJA SIARKI – - SPRAWA GENÓW CZY SIBO SIARKOWE?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Mleko matki

2 AdrenoCortex Stress Profile

Barwniki w żywności a zdrowie dziecka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że sam zapach pokarmu już rozpoczyna proces trawienia?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że nasze jelito pracuje najciężej gdy … nie jemy?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Firmicutes i Bacteroides w GI effects

2 AdrenoCortex Stress Profile

Genetyka a funkcje psychiczne – COMT

2 AdrenoCortex Stress Profile

Zapalenie ucha wewnętrznego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak utrzymać zdrowie jelitowe niezależnie od diety?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Gorączka.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Migreny, a wątroba – czy medycyna chińska miała rację?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Homeopatia – czy może Cię zabić?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy wiecie, że niektóre choroby genetyczne będą niedługo skutecznie leczone?

2 AdrenoCortex Stress Profile

ROBAKI LECZĄ?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta SCD

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie mocznika we krwi

2 AdrenoCortex Stress Profile

Amoniak – toksyna wewnętrzna, która zatruwa mózg.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Cykl mocznikowy – metabolizm białek i aminokwasów

2 AdrenoCortex Stress Profile

Leczniczy haj, opiaty i endokannabinoidy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Papaya (CARICOL), a Histamina – pomaga czy szkodzi?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Metylacja – część pierwsza

2 AdrenoCortex Stress Profile

Czy można być uczulonym na słońce?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina – jak nie dać się zwariować?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Histamina

2 AdrenoCortex Stress Profile

Komórki tuczne – czyli co się dzieje, gdy obrońcy wpadają w histerię (MCAS i inne przypadłości).

2 AdrenoCortex Stress Profile

Naltrexon – czyli przeciwzapalna kariera leku na alkoholizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

PEA czyli „konopie bez konopii”

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dodatki do Metabolomix+ (wcześniej badanie ONE)

2 AdrenoCortex Stress Profile

Choroby odogniskowe.

2 AdrenoCortex Stress Profile

Witamina A i wirusy

2 AdrenoCortex Stress Profile

Ozonowanie, jako sposób na odkażanie środowiska domowego

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak grzyby pleśniowe, w tym z rodzaju Aspergillus i Zespół Chorego Budynku wpływają na zdrowie człowieka

2 AdrenoCortex Stress Profile

Clostridium jako czynnik zakażeń ostrych i przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Jak zapobiegać przenoszeniu Clostridium difficile w domu?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Kandydoza – fakty i mity

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dysbioza jelitowa a zatrucie metalami ciężkimi i toksynami

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny a choroby przewlekłe – ochronna rola – rola PPC i kwasów tłuszczowych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biofilmy bakteryjne jako przyczyna chorób przewlekłych

2 AdrenoCortex Stress Profile

Inulina – dobra czy zła?

2 AdrenoCortex Stress Profile

Biotoksyny i ich szkodliwe działanie na organizm

2 AdrenoCortex Stress Profile

Bruceloza, czyli groźne skutki picia koziego mleka

2 AdrenoCortex Stress Profile

FIGLU – kwas bynajmniej niefiglarny

2 AdrenoCortex Stress Profile

Autoimmunologia a bakterie jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Badanie szczawianów wapnia w moczu

2 AdrenoCortex Stress Profile

Poziom witaminy B12

2 AdrenoCortex Stress Profile

MTHFR

2 AdrenoCortex Stress Profile

Antybiotyki niewchłanialne na problemy jelitowe

2 AdrenoCortex Stress Profile

Wróg czai się w piaskownicy – TOKSOKAROZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Obcy nami sterują – TOKSOPLAZMOZA

2 AdrenoCortex Stress Profile

Dieta, stany zapalne a starzenie się mózgu i demencja

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pestycydy stosowane w rolnictwie a zdrowie

2 AdrenoCortex Stress Profile

Pandemia demencji – borelioza powoduje zaburzenia pamięci i otępienie

„Zapoznałam/em się z klauzulą informacyjną dot. przetwarzania moich danych osobowych i wyrażam zgodę na ich przetwarzanie” - "Klauzula informacyjna"