Panel Celiakii

Panel celiakii to zestaw badań serologicznych z krwi, umożliwiający szeroką i wiarygodną diagnostykę celiakii, czyli przewlekłej choroby autoimmunologicznej związanej z nietolerancją glutenu. Badanie pozwala wykryć przeciwciała charakterystyczne dla celiakii, które powstają w odpowiedzi na spożywanie glutenu i prowadzą do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego.

Zastosowanie kilku uzupełniających się markerów immunologicznych zwiększa czułość i swoistość diagnostyczną, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.

Panel składa się z pięciu oznaczeń przeciwciał, kluczowych w rozpoznawaniu i różnicowaniu celiakii:

1️⃣ Przeciwciała przeciw endomysium (EMA) w klasie IgA

Są to przeciwciała o bardzo wysokiej swoistości dla celiakii. Ich obecność silnie przemawia za aktywną chorobą trzewną i koreluje z uszkodzeniem kosmków jelitowych.

2️⃣ Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (tTG IgA)

Najczęściej wykorzystywany marker przesiewowy w diagnostyce celiakii. Charakteryzuje się wysoką czułością i jest podstawowym badaniem w ocenie pacjentów z podejrzeniem choroby.

3️⃣ Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgG (tTG IgG)

Badanie szczególnie przydatne u pacjentów z niedoborem IgA, u których standardowe testy w klasie IgA mogą dawać wyniki fałszywie ujemne.

4️⃣ Przeciwciała przeciw deamidowanym peptydom gliadyny w klasie IgA (DGP IgA)

5️⃣ Przeciwciała przeciw deamidowanym peptydom gliadyny w klasie IgG (DGP IgG)

Przeciwciała DGP są pomocne zwłaszcza:

• u małych dzieci,
• w przypadkach niejednoznacznych wyników innych badań,
• w monitorowaniu odpowiedzi na dietę bezglutenową.

Ich obecność wskazuje na immunologiczną reakcję organizmu na gluten.

Panel celiakii jest zalecany:

✔️ osobom z objawami sugerującymi celiakię,✔️ pacjentom z niewyjaśnionymi dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego,✔️ dzieciom z zaburzeniami wzrastania lub masy ciała,✔️ osobom z chorobami autoimmunologicznymi (np. cukrzyca typu 1, choroby tarczycy),✔️ krewnym pierwszego stopnia osób z rozpoznaną celiakią,✔️ pacjentom przed rozpoczęciem diety bezglutenowej - w celu prawidłowej diagnostyki.

⚠️ Przy jakich objawach warto wykonać panel celiakii?

• przewlekłe biegunki lub zaparcia
• bóle brzucha, wzdęcia, uczucie pełności
• spadek masy ciała lub brak przyrostu masy u dzieci
• niedokrwistość (anemia) o niejasnej przyczynie
• przewlekłe zmęczenie, osłabienie
• afty w jamie ustnej
• objawy skórne (np. wysypki, świąd)
• zaburzenia płodności lub poronienia o nieustalonej przyczynie

Wyniki stanowią podstawę do dalszej diagnostyki gastroenterologicznej (np. biopsji jelita cienkiego).

Badanie wykonuje się z krwi w dowolnym laboratorium ALAB, do którego należy udać się ze skierowaniem.