fbpx
Szukaj
Close this search box.
Przewód pokarmowy człowieka zamieszkany jest przez wiele mikroorganizmów, od bakterii, grzybów i drożdże aż po wirusy, pierwotniaki czy płazińce. Wszystkie te mikroorganizmy nazywamy mikrobiotą. Warto pamiętać, że mikrobiota i mikrobiom nie oznacza tego samego, ponieważ mikrobiom to zbiór genów znajdujących się w mikrobiocie. Mimo wszystko te dwa terminy często są stosowane zamiennie.

Ostatnio coraz częściej mówi się o dysbiozie jelitowej, o tym co może na nią wpływać i jak ona wpływa na nasz organizm. Jednak czym tak naprawdę jest dysbioza? Aby zrozumieć to pojęcie, warto wyjaśnić znaczenie kilku związanych ze sobą pojęć. Eubioza to stan równowagi , jeżeli organizm jest zdrowy mówi się, że występuje eubioza. Zatem dysbioza jest to zaburzenie stanu równowagi , poprzez przeróżne czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Aby przywrócić eubiozę stosuje się preparaty probiotyczne, co nazywane jest probiozą.

Probiotyki to „żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach, wywierają korzystny efekt zdrowotny u gospodarza”. Niestety wiele z dostępnych na rynku preparatów nie będzie wywoływać efektu zdrowotnego, ponieważ nie są one przebadane. Probiotykoterapia jest skuteczna tylko w przypadku odpowiedniego dobrania bakterii do danej jednostki chorobowej, a także wybrania suplementu, który zawiera odpowiednie ilości tych bakterii oraz jest przebadany. Wybierając probiotyk należy zwrócić uwagę na jego gatunek, rodzaj oraz szczep.

3 mechanizmy działania probiotyków

Probiotykoterapia jak już wspomniano powinna być indywidualnie dobrana, czyli celowana, ponieważ każdy probiotyk będzie miał inny mechanizm działania. Ponadto niezwykle ważna jest odpowiednio wysoka dawka.

O pozytywnym działaniu probiotyków mówiono już w starożytności, kiedy to chorym z dolegliwościami jelitowymi zalecano spożywanie żywności bogatej w żywe kultury bakterii. Dlatego też w większości preparatów probiotycznych stosuje się bakterie kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, które są spożywane powszechnie z żywnością, a ich korzystne działanie jest udokumentowane. Należy również pamiętać, że aby szczep został uznany za probiotyczny, musi on być wyodrębniony z przewodu pokarmowego człowieka oraz mieć działanie antagonistyczne wobec drobnoustrojów patogennych.

Preparaty probiotyczne, które są dostępne, mogą być zarówno jedno- jak i wieloszczepowe. Jednoszczepowe będą się sprawdzać w przypadku określonego zaburzenia czy jednostki chorobowej, w której działanie danego szczepu zostało udowodnione, natomiast probiotyki wieloszczepowe mają wielozadaniowe działanie i mogą być bardziej skuteczne w profilaktyce.

Komórki odpornościowe występują w większej ilości, bo aż w 70% w przewodzie pokarmowym, dlatego jego odpowiednie funkcjonowanie i skład mikrobioty jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego. Probiotyki działają tak jak mikroorganizmy obecne w naszych jelitach, dzięki czemu wywierają korzystny wpływ na zdrowie.

Szczepy probiotyczne mogą pełnić szereg funkcji

Dzięki tak rozległym funkcjom, probiotyki znalazły zastosowanie w wielu chorobach. Najczęściej można usłyszeć o ich wpływie w leczeniu biegunek infekcyjnych oraz biegunki, która towarzyszy antybiotykoterapii, ponieważ antybiotyk likwiduje nie tylko bakterie patogenne, ale również dobre bakterie znajdujące się w naszym przewodzie pokarmowym.

Długotrwała biegunka może być wyniszczająca dla organizmu, szczególnie dla małych dzieci, ponieważ powoduje odwodnienie. Szczepy pomocne w leczeniu biegunek oraz ich zapobieganiu to :

  • Lactobacillus rhamnosus GG,
  • Bifidobacterium lactis Bb12,
  • Saccharomyces boulardii,
  • Lactobacillus sporogenes.
  • Dlatego właśnie podczas przyjmowanie antybiotyku zaleca się również probiotyk, jednak minimalna dawka bakterii powinna wynosić 5×109 jtk/dobę. Niektóre szczepy bakterii probiotycznych wpływają również na alergie wziewne i pokarmowe, prawdopodobnie poprzez wpływ mikrobioty na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz wydzielanie immunoglobulin IgA.

    U pacjentów z nieswoistymi chorobami jelit układ immunologiczny atakuje drobnoustroje występujące w przewodzie pokarmowym co powoduje dysbioza, dlatego uważa się że podawanie probiotyków, które stymulują układ odpornościowy może być pomocne i zostało to udowodnione w leczeniu pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

    Mają one również zastosowanie u chorych z zespołem jelita nadwrażliwego oraz w leczeniu zakażenia H. pylori. Bakterie probiotyczne są w stanie hamować aktywność ureazy zobojętniającej kwas solny w żołądku, którą wytwarza Helicobacter pylori. Dzięki temu, bakteria nie jest w stanie stworzyć sobie korzystnego środowiska do przetrwania, więc jej eradykacja jest bardziej skuteczna.

    Według niektórych badaczy probiotyki mogą mieć również działanie antyrakowe, ponieważ są one w stanie hamować rozwój drobnoustrojów, które przekształcają związki potencjalnie rakotwórcze w kancerogeny.

    W kontekście chorób nowotworowych niezwykle ważna jest odporność wrodzona organizmu. Przyjmowanie probiotyków wpływa na aktywność i prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, między innymi poprzez pobudzanie syntezy limfocytów T, TNFα, INFγ. Zbawienny wpływ na komórki odpornościowe podczas przyjmowania probiotyków zachodzi nie tylko w nabłonku jelita, ale również na przykład w węzłach chłonnych.

    Pamiętajmy, że część nowotworów rozwija się w konsekwencji przewlekłego stanu zapalnego. Probiotyki zaś wpływają na łagodzenie stanów zapalnych poprzez hamowanie wytwarzania cytokin prozapalnych.

    Źródła:

    Cichy W.: Fakty i mity: probiotyki, mikrobiota a mikrobiom. Forum Pediatrii Praktycznej 2018; 17

    Rakowska M., Lichosik M., Kacik J., Kalicki B.: Wpływ mikrobioty na zdrowie człowieka. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2016; 12(4): 404-412